admin بدون دیدگاه

ضرورت ممیزی انرژی در ساختمان

نوشته دکتر احمد فضلی

اولین گام در شناسایی پتانسیل‌های صرفه جویی انرژی در ساختمان و تدوین شاخص‌های عملکرد مصرف انرژی (EPI) انجام ممیزی انرژی تفصیلی می‌باشد.

با توجه به استقرار نظام مدیریت انرژی ISO 50001 در ساختمان‌ها به منظور بهبود و پایش مستمر شاخص‌های مصرف انرژی، ممیزی انرژی ضرورت می‌یابد.

مستندسازی و تدوین خط مبنای مصرف حامل‌های انرژی نیز در چارچوب برنامه‌های ممیزی انرژی محقق می‌شود.

ارزیابی فنی و انحصاری راهکارهای صرفه جویی انرژی نیز به کمک ممیزی انرژی محقق می‌شود.

به طور کلی در چارچوب ممیزی انرژی موارد زیر می‌بایستی در گزارش ممیزی انرژی لحاظ شود:

– وضعیت فعلی مصرف انرژی و روند تاریخی مصرف حامل‌های انرژی

– تدوین خط مبنای مصرف حامل‌های انرژی در ساختمان

– شاخص‌های عملکرد مصرف انرژی (EPI) و مصرف بارز انرژی

– راهکارهای صرفه جویی انرژی در ساختمان

– ارزیابی فنی و انحصاری راهکارهای صرفه جویی انرژی در ساختمان

– محاسبه ضریب بار ساختمان (blc)

– تطابق الگوی مصرف انرژی با مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان

admin ۱ دیدگاه

نقش بیمه در طرح‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی

نوشته دکتر احمد فضلی

مشارکت بخش دولتی و خصوصی در قالب طرح‌های ماده ١٢ قانون رفع موانع تولید و ارتقای نظام مالی کشور، زمینه اجرای سیاست‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی را فراهم می‎کند؛ سیاست‎هایی که مصداق عینی برنامه‌های «اقتصاد مقاومتی» در سطح کشور است.
قرارداد‌های مبتنی بر عملکرد انرژی در سایه خدمات بیمه در قالب «بیمه خدمات انرژی» مسیر مطلوب‌تری را خواهد پیمود و افق‌های تازه‎ای را پیش روی صنعت بیمه کشور ترسیم می کند. با این حال، متأسفانه تاکنون هیچ اقدام جدی در باره «بیمه خدمات انرژی» در سطح کشور رخ نداده است؛ صنعت بیمه می‌تواند آغازگر حرکتی تازه در تشویق سرمایه‌گذاران به سیاست‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی در کشور در قالب «بیمه سبز» باشد.

با توجه به ظرفیت بالای صرفه‌جویی انرژی در کشور و تخصصی بودن فعالیت‌های بهینه‌سازی انرژی، «بیمه خدمات انرژی» راهگشای جدی در ایجاد فضای کسب و کار در بخش انرژی کشور خواهد شد.

متأسفانه صنعت بیمه کشور دامنه فعالیت‌‌های خود را در سطح پایینی نگه داشته است و با وجود آن‎که باید «ریسک‌پذیر» و متناسب با سطح نیاز‌های روز، پاسخگوی جامعه باشد در عمل تجربه‎های دیگر کشور‌ها در این موضوع را ارزیابی نکرده است.

در اینجا برخی بسته‌های پیشنهادی به شرکت‌های بیمه در زمینه طرح‌های صرفه‌جویی انرژی عنوان شده است:

بیمه «درصد صرفه‌جویی انرژی» و بازپرداخت مالی کسری از صرفه‌جویی محقق‌نشده به سرمایه‌گذاران‌

بیمه «مشارکت در منافع مالی صرفه‌جویی انرژی» و بازپرداخت سهم مشارکت در صرفه‌جویی محقق نشده با سرمایه‌گذاران

بیمه «محصولات و تجهیزات» در طرح‌های صرفه‌جویی انرژی ویژه تأمین‌کنندگان کالا و تجهیزات

بیمه «تضمین صرفه‌جویی تا سقف معین» با الگوی فروش نقدی به سرمایه‌گذار

اعطای بیمه در قالب سهمی از سرمایه و بازپرداخت سهم توافقی در عدم تحقق صرفه‌جویی شده به سرمایه‌گذاران

خرید بیمه خدمات انرژی از شرکت‌ها توسط وزارت کار و رفاه اجتماعی در ازای تضمین اشتغال افراد دارای صلاحیت از سازمان فنی و حرفه‌ای در مشاغل مرتبط با بهینه‌سازی انرژی

امیدوارم زمینه ورود صنعت بیمه کشور به طرح‌های بهینه‌سازی انرژی فراهم آید و شاهد رونق طرح‌های ماده ١٢ قانون رفع موانع تولید و ارتقا نظام مالی کشور باشیم.

admin بدون دیدگاه

ضرورت بهینه‌سازی انرژی در موتورخانه‌ها

نوشته دکتر احمد فضلی

یکی از راهکارهای مؤثر در کاهش میزان آلودگی در کلانشهرها، بهینه‌سازی مصرف انرژی در بخشهای مختلف کشور است، ضمن این‌که بهینه‌سازی مصرف انرژی سبب کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و عوامل زیان بار افزایش دمای زمین می شود.

با الگوی کنونی مصرف گاز در موتورخانه‌های ساختمانهای اداری و تجاری میزان تولید CO٢ در یک ساختمان ادرای تجاری با زیربنای حرارتی ١٠٠٠m٢ حدود ۴٧ تن است که برای جذب این میزانCO٢ تولیدی به حدود ٢٠۵٠ اصله درخت بالغ با عمر متوسط ١٠ ساله نیاز داریم. این درحالی است که با حداقل ٣٠ درصد صرفه جویی در مصرف گاز معادل ٣۵٠٠m٢ فضای سبز در کشور ایجاد کرده‌ایم.

چالش جدی در توسعه فضای سبز در کلانشهرها، تأمین زمین گران‌قیمت و مدت زمان طولانی (حداقل پنج سال) برای به ثمر رسیدن نهال است؛ ضمن این‌که توسعه فضای سبز نیازمند مسائل نگهداری و مراقبت و از همه مهمتر تأمین آب است می باشد که کشور در این زمینه نیز با چالش جدی روبروست. اشتغال در این زمینه نیز چندان مولد نیست در حالی که بهینه سازی انرژی ضمن این که اشتغال مولد است سبب افزایش تولید و رقابت در فناوری است و در زمان کمتری  نیز به نتیجه می‌رسد و در عمل هزینه بهینه سازی انرژی به مراتب از توسعه فضای سبز کمتر بوده و چالشهای کنونی و هزینه‌ای توسعه فضای سبز در کلانشهر ها را ندارد.

یکی از سیاستهای کنونی دولت به ویژه سازمان محیط زیست می‌تواند توسعه برنامه‌های بهینه‌سازی انرژی در بخشهای مختلف با حمایت از توسعه فناوریهای سازگار با محیط زیست بویژه طرح افزایش کارایی موتورخانه‌های کشور باشد.

به نظر می‌رسد مشارکت اجتماعی در طرحهای بهینه‌سازی انرژی در کلانشهرهای کشور و سرمایه‌گذاری دولت در این طرحها در رقابت با توسعه فضای سبز به طور کامل اقتصادی است و مصداق عینی اقتصاد مقاومتی به منظور ایجاد فضای کسب و کار و اشتغال مولد است و می‌تواند گامی مهم در دستیابی به اهداف برنامه ششم توسعه کشور باشد.

نکته آخر این‌که سرمایه‌گذاری در طرح افزایش کارایی ۶٠٠ هزار موتورخانه موجود کشور حمایت در حفظ منابع ملی و کاهش آلودگی هوای کلانشهرهاست.

admin بدون دیدگاه

بهینه سازی مصرف انرژی، محور توسعه پایدار

نوشته دکتر احمد فضلی

انرژى به منزلۀ موتور توسعه اقتصادی، اجتماعى و بهبود کیفیت زندگى انسان تلقى مى‌شود. از سوى دیگر، توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست در گرو استفادۀ درست و بهینه از منابع انرژى بخصوص انرژیهاى تجدید پذیر است.

بدون تردید منابع انرژی و به طور خاص سوختهای فسیلی امروزه از مهمترین منابع در چرخه تولید صنعتی به شمار می روند، به طوری که به هیچ وجه امکان کنارگذاشتن این منابع با تکیه بر هر منبع انرژی دیگری قابل تصور نیست. در این میان، کشورهایی چون ایران بدون پرداخت هزینه های گزاف و تنها با تقبل هزینه استخراج، به طور وسیعی امکان بهره برداری از این منابع را دارا هستند و شاید این موضوع خود دلیلی بر کم اهمیت و حتی بی اهمیت تلقی کردن استفاده صحیح و مبتنی بر منطق اقتصادی از سوختهای فسیلی باشد. فعالیتهای تولیدی گسترده‌ای در ایران بدون در نظر گرفتن اهمیت این موضوع به حیات خود ادامه می دهند و یا وارد عرصه تولید می شوند و با پرداخت عددی ناچیز به عنوان بهای یارانه ای سوخت، از این منبع تولیدی استفاده می کنند و نتیجه این که سرانۀ استفاده از سوختهای فسیلی در فرایند تولید در ایران بسیار بالاتر از معیارها و استانداردهای تعریف شده جهانی  است. محدودیت و پایان پذیر بودن سوختهای فسیلی لاجرم ما را به سوی استفادۀ هرچه صحیح تر و بهینه تر از این ثروت ملی رهنمون می شود.

از طرف دیگر، مصرف انرژی بیشتر مترادف است با انتشار بیشتر آلاینده های زیست محیطی. در صدر تهدیدات زیست محیطی مساله گرم شدن کره زمین مطرح است. این تهدید سیاست انرژی بسیاری از کشورها را شکل داده و لازم است که این موضوع با جزئیات بیشتری مورد بررسی قرار گیرد.

پایان پذیری منابع سوختهای فسیلی، تنوع بخشی به منابع انرژی، توسعه پایدار و ایجاد امنیت انرژی، مشکلات زیست محیطی ناشی از مصرف انرژی فسیلی از یک طرف و پاک و تجدید پذیر بودن منابع انرژیهای نو نظیر خورشید، باد، زیست توده (بیوماس)،…از طرف دیگر باعث توجه جدی جهانیان به توسعه و گسترش استفاده از انرژیهای تجدید پذیر و افزایش سهم این منابع در سبد انرژی جهانی شده است. امروزه ما شاهد افزایش چشم افسای فعالیتها و بودجه دولتها و شرکتها در امر تحقق، توسعه و عرضه سیستمهای انرژیهای تجدیدپذیر هستیم و این فعالیتها و صرف بودجه های مذکور در نهایت باعث کاهش قیمت تمام شده انرژیهای تجدید پذیر و رقابت پذیری با سیستمهای انرژی سنتی موجود می شود.

نکته مهم دیگر در بخش انرژی در ایران بحث مربوط به قیمت انرژی است. قیمت و رشد مصرف انرژی رابطه‌ای دو سویه دارند به طوری که با نبود قیمت‌گذاری واقعی و رشد نامتوازن قیمت همزمان با سایر کالاها و تورم در کشور باعث بی توجهی به الگوی مصرف انرژی در بخشهای صنعتی و خانگی می‌شود. بی توجهی به انرژی باعث افزایش بیشتر مصرف و وابستگی به انرژی شده، که باعث مشکلتر شدن آزادسازی قیمت می‌شود. از نظر میانگین وزنی، قیمت برق در ایران حدود هفت برابر کمتر از کشور همسایه در حال توسعه خود یعنی ترکیه است. نکته جالب توجه دیگر این که ساختار معکوس قیمت انرژی در کشور ایران در مقایسه با دیگر کشورهای جهان است و آن بیشتر بودن (حدود دو برابر) قیمت انرژی در بخش صنعت نسبت به بخش خانگی است. در حالی که در دیگر کشورها قیمت انرژی در بخش صنعت حدود نصف بخش خانگی است.

در ایران با این وجود که یکی از کشورهای نفتخیز جهان به شمار می رود و دارای منابع عظیم گاز طبیعی نیز هست خوشبختانه به دلیل تابش خورشید در بیشترمناطق کشور اجرای طرحهای خورشیدی الزامی و امکان استفاده از انرژی خورشیدی در شهرها و روستاها در سطح مملکت می‌تواند صرفه‌جویی مهمی در مصرف نفت و گاز را به همراه داشته باشد. از آن‌جا‌که کشور ایران به لحاظ دریافت انرژی خورشیدی و امکان استفاده از این انرژی جهت تأمین نیازهای خود بسیار غنی است و دریافتی این انرژی حدود ۴٠٠٠ برابر انرژی مصرفی آن است، می‌توان همه نیازهای کشور را با استفاده از انرژی آفتاب تأمین کرد. البته در وضع کنونی به دلیل پایین بودن قیمت سوخت در کشور، استفاده از انرژی خورشیدی به‌جز در موارد استثنایی مقرون به‌صرفه نیست. اثر اجتماعی پایین بودن قیمت سوخت باعث مصرف بی‌رویه آن و آلودگی بیش از حد محیط زیست شده است. چنانچه هزینه‌های مربوط به عوامل این آلودگی‌ها در سطح کشور و یا قیمت واقعی سوخت در نظر گرفته شود، آن وقت استفاده از انرژی خورشیدی مقرون به‌صرفه خواهد بود.

بهینه سازی مصرف انرژی از سه روش کاهش مصرف ، افزایش راندمان و جایگزین کردن حاملهای انرژی با تکیه بر انرژیهای تجدید پذیر امکانپذیر است.
استراتژیهای لازم جهت دستیابی به کاهش شدت مصرف انرژی نیز با حداکثر استفاده از ظرفیتها و اهرمهای قانونی بویژه قانون اصلاح الگوی مصرف به منظور کاهش مصرف انرژی، تسهیل و تسریع استفاده از تکنولوژیهای نوین و انرژیهای تجدید پذیر وتوانمند سازی بخشهای خصوصی فعال در زمینه بهینه سازی انرژی  با هدف کسب درآمد از محل صرفه جویی ممکن است.

امید است با تکیه بر توانمندیهای داخل و اجرای قانون اصلاح الگوی مصرف، گامهای بلندی در عرصه بهینه سازی مصرف انرژی در مسیر توسعه پایدار کشورمان برداشته شود.

admin بدون دیدگاه

اعمال سیاستهای تشویقی با هدف بهره وری انرژی در ساختمان

نوشته دکتر احمد فضلی

تدوین جوایز ملی به شکل ساختارمند و متناسب می تواند علاوه بر کارکرد تشویقی، به عنوان الگوهای مناسبی در زمینه بهره وری انرژی در بخشهای مختلف باشد.

به گزارش شانا، امروزه انرژی به عنوان یکی از اصلی ترین عوامل برای شکل گیری و پیشرفت جوامع صنعتی شناخته شده است، به طوری که میزان دسترسی کشورها به منابع گوناگون انرژی نشانگر پیشرفت و قدرت سیاسی و اقتصادی آنان است.

قیمت بالای انرژی و هزینه های بسیار زیاد بخش سرمایه ای آن از یک طرف و رشد بی پروای صنعتی شدن جوامع و نیاز روز افزون آنها به انرژی از طرف دیگر، کشورها را بر آن داشته است که برای جلوگیری از مصرف بی رویه و غیر بهینه انرژی و همچنین کاهش هزینه های تولید و افزایش رفاه عمومی، سیاستهایی را تحت عنوان “بهره وری انرژی” به مرحله اجرا درآورند.

از یک منظر این سیاستها را می توان به سه دسته کلی، سیاستهای آگاه سازی، تشویقی و تنبیهی تقسیم بندی کرد. از طریق اعمال چنین سیاستهایی می توان الگوی مصرف انرژی را تا اندازه ای به سطح استانداردهای تعیین شده نزدیک و از هدررفت منابع ملی جلوگیری کرد.

در طول یک دهه گذشته، مهمترین اقدامهایی که در سطح ملی در بخشهای مختلف اقتصادی کشور، با هدف دستیابی به بهره وری انرژی، مورد توجه قرار گرفته، اجرای طرحهای صرفه جویی و انجام ممیزی انرژی، تدوین استانداردها و معیارهای مصرف انرژی و اجرای سیاستهای حمایتی نظیر اعطای یارانه سود تسهیلات بانکی است.

اگر اجرای طرحهای صرفه جویی و انجام ممیزی انرژی را نمونه ای از سیاستهای آگاه سازی همسو با مصرف بهینه انرژی و تدوین استانداردها و معیارهای مصرف انرژی را نیز در دسته سیاستهای تنبیهی بدانیم، در نتیجه اعطای یارانه سود تسهیلات، نمونه ای از سیاستهای تشویقی دولت است که بویژه به صورت هدفمندی از سوی سازمانهای مسئول دنبال شده است.

یکی از سیاستهای تشویقی مهم دیگر که در بسیاری از کشورهای جهان برای بهره وری انرژی مورد توجه بوده و در کشور ما نیز در برخی حوزه ها به شکل جدی تری به آن توجه شده است، اعمال سیاستهای تشویقی در چارچوب “جوایز ملی در زمینه بهره وری انرژی” است.

باید به این نکته مهم نیز توجه کرد که جوایز ملی، اگر به شکل ساختارمند و متناسبی تدوین شوند، علاوه بر کارکرد تشویقی، به عنوان الگوهای مناسبی در زمینه بهره وری انرژی در بخشهای مختلف نیز مورد توجه خواهند بود. این بدان معناست که جوایز با طراحی مطلوب، می توانند به عنوان بخشی از سیاستهای آگاه سازی و یا حداقل به عنوان تأییدکننده سیاستهای مذکور تلقی شوند.

جوایز انجمن ملی ارتقا مسکن

این جوایز شامل مجموعه ای از جوایز مختلف در بخش ساختمان است که به صورت جزئی برای ابعاد مختلف اثرگذار بر بهینه سازی انرژی در بخش ساختمان جایزه تعریف کرده است.

با توجه به وضع انرژی بری ساختمانهای ما و نبود توجه به اصول ابتدایی بهینه سازی انرژی در آنها، چنین رویکرد جزئی و موشکافانه ای برای تعریف جایزه بهره ‏وری انرژی برای بخش ساختمان کشور ما چندان مناسب به نظر نمی رسد.
جدول

اجزای جوایز انجمن ملی ارتقای مسکن

جوایز ساختمان NESEA

در این جایزه رویکرد اصلی در تعریف جایزه، نوع موضوع و فعالیت مرتبط با بهره وری انرژی در یک واحد ساختمانی، با توجه به وضع آن واحد است (به عبارت دیگر آیا واحد ساختمانی در مرحله طراحی و ساخت است و باید بهینه سازی انرژی در این مرحله مورد توجه باشد و یا ساختمان در حال بهره برداری است و توجه به اصول بهره وری انرژی در راهبری ساختمان، مبنای تعریف جایزه است) و بر این اساس دو دسته اصلی از فعالیتها شامل بهره وری انرژی در ساخت یک ساختمان جدید و بهره وری انرژی در نوسازی یک ساختمان مورد توجه قرار گرفته است. البته در هر یک از این دو دسته اصلی نیز بر اساس نوع کاربری ساختمان، تقسیم بندیهای بیشتری منظور شده است.

جدول

جایزه ساختمان بدون انرژی    

این جایزه به برترین طراحی ساختمانی که به هر میزانی که انرژی مصرف می‏ کند به همان مقدار انرژی تولید می‏ کند، اهدا می شود. بنابراین در این جایزه نیز رویکرد بر اساس توجه به بهره وری انرژی در زمان طراحی یک واحد مسکونی است.

جوایز گرین اسمارت

این جایزه رویکردی دقیق و جزئی در تعریف جایزه برای بخش ساختمان دارد و بر اساس موضوعها و فعالیتهای قابل انجام در زمینه بهره وری انرژی در این بخش به تعریف جوایز پرداخته است.

جدول

جایزه بهره وری انرژی هنگ کنگ

در این جایزه رویکرد اصلی، تعریف جوایز ساختمان بر اساس کاربری آنهاست. البته در هر یک از این بخشها، طرحهای بهینه سازی انرژی در ساخت و راهبری واحدهای ساختمانی می توانند برای دریافت جایزه کاندید شوند.

جدول

جایزه مسکن ارزش انرژی

این جایزه بر اساس نوع کاربری و شرایط اقلیمی تعریف شده است.
جدول

نکته مهم در تدوین ساختار جایزه بهره وری انرژی ساختمان در کشورمان این است که حمایت دستگاههای اجرایی شامل شرکت بهینه سازی مصرف سوخت، معاونت علمی ریاست جمهوری، اداره استاندارد، وزارت مسکن و شهرسازی با تشکیل کمیته ارزیابی و فنی عامل انگیزشی مهمی را برای سازندگان و تولیدکنندگان فراهم سازد.